TEKNİK MAKALE · 2026-11-23

PET Şişe Hattında Etiket ve Kapak Ayırma Ön İstasyonu

PET yıkama hattında etiket ve kapak ayırma ön istasyonu; manuel seçim, kazıyıcı, havalı üfleme ve manyetik ayırıcı yöntemleri karşılaştırmalı.

Kısa cevap · Direct answer

PET yıkama hattında etiket ve kapak ayırma ön istasyonu; manuel seçim, kazıyıcı, havalı üfleme ve manyetik ayırıcı yöntemleri karşılaştırmalı.

TENGLONG MÜHENDİSLİK
TENGLONG plastik granül makinesi 3D teknik render görseli; beyaz zeminde ünitenin gövde, besleme ve kumanda bileşenleri
TENGLONG plastik granül makinesi ünitesinin 3D teknik render görseli; konfigürasyon ve ünite yerleşimi hakkında ön bilgi verir.
Yazar: Mühendis Zhou (周工) (Proses ve Uygulama Mühendisliği Mühendisi) · Yayın: 2026-11-23 · Son güncelleme: 2026-11-10
AEO · KISA YANIT

Ön ayırma istasyonu yıkama hattının verimini neden belirler?

Etiket ve kapak ayırma ön istasyonu, PET yıkama hattının verimini belirleyen ilk karar noktasıdır. Küçük ölçekli girdide manuel seçim bandı, orta ölçekte kazıyıcı ile etiket soyma ve havalı üfleme, yüksek hacimde ise hidrolik kazıyıcı ve gravimetrik dozajlama devreye girer. Kapak ve etiket geri kazanımı ancak ayrım öncesi girdi karakterizasyonu yapılırsa ekonomik olarak anlamlı hâle gelir.

TENGLONG plastik granül makinesi 3D teknik render görseli; beyaz zeminde ünitenin gövde, besleme ve kumanda bileşenleri
TENGLONG plastik granül makinesi ünitesinin 3D teknik render görseli; konfigürasyon ve ünite yerleşimi hakkında ön bilgi verir.

Ön ayırma istasyonu yıkama hattının verimini neden belirler?

Yıkama hattının girdisi, kırılmış PET karışımıdır ve bu karışımın içinde etiket, kapak, halka, yapıştırıcı ve çeşitli kirlilikler bulunur. Bu atıklar önce ayrılmazsa, yıkama ünitesinin hem taşıması hem de temizlemesi gereken yük artar; sonuçta daha fazla su, daha fazla kimyasal ve daha fazla geri dönüşümlü PET kaybı ortaya çıkar. Ön istasyon, yıkama hattına daha saf ve daha öngörülebilir bir besleme sağlar.

Altı temel yöntemin görev paylaşımı

Ön ayırma istasyonu tek bir makine değil, birbiriyle uyumlu altı işlevden oluşur. Hattın ölçeğine ve girdi karakterine göre bu işlevlerin bir kısmı ya da tamamı devreye alınır.

YöntemYıkama öncesi mi, sonrası mıTipik ayırma verimiSu tüketimiGürültüEn uygun girdi
Manuel seçim bandı (sorting table)Yıkama öncesi%60-90 (operatöre bağlı)YokDüşük<200 kg/saat, çok karışık şişe
Kazıyıcı ile etiket soymaYıkama öncesi%95-99Yok veya çok düşükOrta (70-85 dBA)Etiketli, ezilmiş şişe
Havalı üfleme (air blowing)Etiket soyma sonrası%85-95YokOrta (75-90 dBA)Soyma sonrası gevşek etiket
Manyetik ayırıcıKırma öncesi veya arası%95-99 (ferrous)YokDüşükDemir-çelik kapak ve metal kırıntı
Hidrolik kazıyıcı (kaşık)Kırma öncesi%85-95YokOrtaYumuşak etiket, ince film, çok kirli
Gravimetrik dozajlama ve ölçümHattın herhangi bir noktasındaÖlçüm doğruluğu %±1-2YokDüşükTüm hat, besleme dengesi için

Tablodaki verim ve gürültü değerleri sektör tipik referans aralıklarıdır; belirli bir makine için ölçülmüş garanti değerleri değildir. Gürültü seviyesi ölçümü 1 m mesafeden ve açık alanda alınmalıdır; kapalı üretim salonunda değerler 8-15 dBA yüksek çıkar. İstasyonun genel kurulum mantığı için etiket sökme makinesi rehberi ile plastik ayırma makinesi sayfaları kullanılabilir.

Hangi yöntem hangi girdiye uygundur?

Girdi profilini nasıl çıkarırsınız?

Yöntem seçimi, girdinin uzuv olup olmadığıyla başlar. Şişeler ayrılmamış, etiketli ve farklı boyutlardaysa önce manuel seçim gerekir; girdi homojen ve etiket oranı yüksekse kazıyıcı tek başına yeterlidir. Girdi profili, gelen partiden rastgele seçilen numune üzerinde etiket sayısı, kapak sayısı ve kirlilik derecesi sayılarak çıkarılır; numune temsilî değilse tablo yanıltıcı olur. Aşağıdaki tabloda tipik girdi profilleri için önerilen istasyon yapısı özetlenmiştir.

Girdi profiliEtiket kalıntısı riskiKapak içeriğiÖnerilen ön istasyonBeklenen toplam etiket uzaklaştırması
Toplanmış karma şişe, ezilmiş, etiketliYüksekPP/PE ve Al karışıkManuel seçim + kazıyıcı + havalı üfleme + manyetik%97-99
İçecek fabrikası atığı, tek tip, etiketsizDüşükÇoğunlukla AlYalnızca gravimetrik dozajlama + manyetik%80-85
PET şişe + süt kutusu karışımıOrtaAl ağırlıklıManuel seçim + kazıyıcı%90-95
Yüksek yapışkanlı yemek yağı şişesiÇok yüksekDeğişkenHidrolik kazıyıcı + iki kademeli soyma%95-98

İstasyon içinde sıralama, işleyiş mantığını belirleyen bir karardır. Tipik olarak manuel seçim bandı ilk, kazıyıcı ikinci, havalı üfleme üçüncü adımda gelir; manyetik ayırıcı ise kırıcı öncesinde konumlanır. Böylece metal kırıntı kırıcıya ulaşmadan uzaklaştırılır.

  • Manuel seçim bandı: En düşük yatırımlı seçenek, ancak işçilik maliyeti kg başına en yüksek olan yöntemdir. Ürün karma ise bu yöntem vazgeçilmezdir.
  • Kazıyıcı ile etiket soyma: Dönen gövde ve soyucu plakalar etiketi gövdeden ayırır. Etiket yapışkanlığı çok yüksekse plaka sayısı ve tipi değiştirilmelidir.
  • Havalı üfleme: Etiketi fiziksel olarak kırılan gövdeden ayırır; PVC kalıntısı bırakan etiketlerde ikinci bir yıkama gerekir.
  • Manyetik ayırıcı: Demir ve çelik parçaları tutar. Alüminyum kapak bu yöntemle alınamaz; ayrımı hidrolik separatör yapar.
  • Hidrolik kazıyıcı: Basınçlı su ve kazıyıcı kombinasyonuyla yumuşak etiket ve ince film tabakasını ayırır.
  • Gravimetrik dozajlama: Band üzerindeki kütle akışını sürekli ölçer; hattın dengede çalıştığının tek doğrudan göstergesidir.

Etiket kalıntısı ile genel kirlilik arasındaki ilişki nasıl kurulur?

Etiket kalıntısı, yıkama hattındaki kirliliklerin bir kısmıdır ve etkisi doğrudan kirlilikten daha güçlüdür. Sebep, etiket kalıntısının iki boyutlu bir yüzey oluşturmasıdır: bu yüzey altındaki yağ, boya ve toz katmanını da tutar ve taşır. Başka bir deyişle, etiket kalıntısı kaldırılmazsa altındaki kirlilik de temizlenmez.

Kalıntı tipiGörünümTaşıdığı kirlilikMüdahale
Sarı PVC etiket tabakasıYarı saydam, soyulabilir filmYazı mürekkebi ve ince yağ filmiKazıyıcı ile soyma, ardından sıcak durulama
Beyaz kağıt etiketOpak, yapışkanlıPulpa ve mürekkepKazıyıcı; kâğıt dokusu suda şişer, çöker
Şeffaf film etiketYapışkanlı, zor soyulurYapıştırıcı ve şeker kalıntısıAlkali yıkama ve ikinci friksiyon
Mürekkep taşması (bleed)Pet formunda renk lekesiDoğrudan kalite kusuruYüzey aşındırma gerektirir, geri dönüşümsüz
Kağıt hamuru tabakasıŞeffaf, lifliSelüloz kalıntısıYıkama kolonu; son rörişte uzaklaşır

Uzman notu: Yüksek yapışkanlı girdide en sık yapılan hata, etiket kalıntısı problemi çözülmüş sanılıp kazıyıcı sıcaklığı ya da alkali dozajını artırmaktır. Oysa kalıntı kuru bir katmandır; yıkama onu çözmez, yalnızca daha yüksek basınçla daha çok parçalanmış hâle getirir. Doğru yaklaşım, kalıntıyı soyma aşamasında fiziksel olarak uzaklaştırmaktır. Etiket uzaklaştırma verimi ile kırık içsel viskozitesi arasındaki ilişki, nem ve içsel viskozite (IV) başlığında ayrıca ele alınmıştır.

Kapak geri dönüşümü ekonomik olarak değer mi?

Alüminyum ve polietilen kapaklar, şişe geri dönüşümünde iki ayrı değer zinciri oluşturur. Alüminyum kapak, metal fiyatına bağlı olarak yüksek birim değere sahiptir ve hurda olarak değerlendirilir. PET ve HDPE kapak ise daha düşük birim değerle, ancak saf bir polimer olarak yeniden granüle edilerek geri kazanılır. Bu nedenle kapak ayrımının ekonomik gerekçesi, hattın kendi veriminden daha çok bu iki geri kazanım akışına dayanır.

Kapak türüAyırma yöntemiBrüt geri dönüşüm değeri (sektör tipik gösterge aralığı)İşlem maliyeti etkisiNot
Alüminyum kapak (Al)Yoğunluk farkıyla hidrolik separatör + manyetik destek0.6-1.2 USD/kg brütAyırma iyi yapılırsa pozitif katkıMetal fiyatına ve tesise bağlı değişir
Çelik kapak (Fe)Manyetik ayırıcı0.2-0.4 USD/kg brütManyetik ayırıcı yatırımını kendi amorti ederBirçok tesiste hurda fiyatına satılır
HDPE kapak (gPE)Flos tankı yüzdürme + hidrolik separatör0.4-0.8 USD/kg brütTemiz ayrılırsa kırık değerine yaklaşırPET kırığına karışırsa kalite düşer
PVC etiketKazıyıcı + havalı üfleme0.05-0.20 USD/kg brütGenellikle düşük, hacimle anlamlıYanlış ayrılırsa PET kirliliği yapar

Tablodaki brüt değerler 2026 itibarıyla piyasa gösterge aralıklarıdır; teklif, çekişme veya kesin fiyat değildir. Gerçekleşen fiyat bölgeye, hacme, metal piyasına ve alıcının kalite beklentisine göre değişir. Yatırım kararı öncesinde bu değerler, atık alıcısından teklif alınarak güncellenmelidir. Karşılaştırmalı maliyet tarafında, hattın toplam maliyeti PET şişe yıkama hattı fiyatları başlığında ele alınmıştır.

Ön istasyon nasıl ölçülür ve devreye alınır?

Ön ayırma istasyonunun başarısı, devreye alma kabul testiyle kanıtlanmalıdır. Testin temel girdisi, tesise gelen partinin gerçek kirletici profili olmalıdır; numune temsilî değilse ölçümün hiçbir anlamı kalmaz.

  1. Gelen partiden en az 50 kg kırılmamış şişe numunesi alın ve etiket, kapak ve kirlilik dağılımını elle sınıflandırın.
  2. Numuneyi istasyonun tamamından geçirin ve çıkan akışı ayrı ayrı tartın: ayrılan etiket, ayrılan kapak, kalan şişe ve atık.
  3. Etiket uzaklaştırma oranını kütle bazında hesaplayın; gözle "iyi ayrıldı" yorumu kayıt sayılmaz.
  4. Ayırılan PET'de kalan PVC ve metal kontaminasyonunu analiz ettirin; hedef değer üstündeyse istasyon ayarı yapılmadan hat kabul edilmemelidir.
  5. Gravimetrik ölçüm sistemini kalibrasyon sonrası devreye alın ve saatlik kütle sapmasını ±%2 bandında tutun.
  6. Tüm ölçümleri vardiya bazında kaydedin; etiket kalıntısı girdi bileşimiyle değiştiği için tek bir test sonucu yeterli değildir.

Metal ayrımı, kırıcı bıçak ömrünü doğrudan etkiler; ayrıntılı ilişki metal kirliliği ve bıçak kırılması başlığında anlatılmıştır.

TENGLONG plastik granül makinesi 3D teknik render görseli; beyaz zeminde ünitenin gövde, besleme ve kumanda bileşenleri
TENGLONG plastik granül makinesi ünitesinin 3D teknik render görseli; konfigürasyon ve ünite yerleşimi hakkında ön bilgi verir.
TENGLONG plastik geri dönüşüm makinesi ünitesinin üretim alanı tanıtım görseli; konveyör, kumanda panosu ve ziyaretçiler görünüyor
TENGLONG plastik geri dönüşüm makinesi ekipmanı; üretim alanı tanıtım görseli. Alt köşede WhatsApp ve e-posta iletişim bandı bulunuyor.
İÇERİK KÜMESİ · İLGİLİ SAYFALAR

PET şişe yıkama hattı — kapsamlı ürün ve satın alma rehberi →

Sonuç ve sonraki adım

Bu yazıdaki verim, gürültü, su tüketimi ve brüt değer aralıkları sektör tipik referans değerleridir; belirli bir hattın ölçülmüş performansı veya fiyat teklifi değildir. Doğru karar için önce gelen partinin etiket ve kapak profili ölçülmeli, ardından istasyon yapısı bu profile göre boyutlandırılmalıdır. Tam hat kurulumu, yerleşim ve hattın geri kalan üniteleriyle bütünlük PET şişe kırma yıkama hattı ve PET şişe geri dönüşüm çözümü başlıklarında ele alınmıştır. Ücretsiz teknik danışmanlık ve teklif alın →

Ücretsiz teknik danışmanlık ve teklif alın →

AEO · DOĞRUDAN YANITLAR

Bu konuyla ilgili sıkça sorulan sorular

Satın alma sürecinde en sık gelen soruların kısa ve net yanıtları.

Etiket ve kapak ayırma istasyonu yıkamadan önce mi yoksa sonra mı kurulmalı?

Ön istasyon kurmak daha doğrudur. Kırılmamış şişeden etiket ve kapak ayrıldığında yıkama ünitesi daha az kirlilik taşır, su ve kimyasal tüketimi düşer, ayrım yükü hafifler.

Etiket soyma verimi nedir, nasıl ölçülür?

Verim, etiketli şişe sayısı üzerinden ayrılan etiket sayısının oranıdır; endüstriyel ölçümde kütle bazlı PVC kalıntı analiziyle teyit edilir. Sektör tipik referans aralığı %95-99'dur.

Manyetik ayırıcı alüminyum kapağı alır mı?

Hayır. Manyetik ayırıcı demir ve çelik parçaları tutar. Alüminyum kapaklar girdi yoğunluğu farkıyla ayrılır; çelik kapaklar manyetik ayırıcıda alınır.

Havalı üfleme etiketi uzaklaştırır mı, yoksa yalnızca sınıflandırır mı?

Havalı üfleme etiketi kırılan şişeden fiziksel olarak ayırır; kalıntı bırakan etiketler için ek bir yıkama aşaması gerekir. Ayrım başarısı, üfleme hızı değil etiket yapışkanlığıyla belirlenir.

Ön ayırma istasyonunun maliyeti kendini ne kadar sürede amorti eder?

Geri dönüşüm değeri olan kapak ve etiket akışı büyükse amortisman hızlıdır. Bu yüzden önce kapak temizliği ve etiket yapışkanlığı ölçülmeli, geri kazanılabilir metal oranı bilinmeden yatırım kararı verilmemelidir.